ABD, Çin ve Rusya liderlerinden tarihi zirve: Barış deklarasyonu yayımlandı

0
4

Çin’in ev sahipliğinde gerçekleştirilen tarihi görüşmede Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin, nükleer savaş riskinin azaltılması, enerji güvenliği ve BM reformunu ele aldı. Zirve sonunda ortak deklarasyon yayımlanırken Ukrayna ve İran’daki savaşlara ilişkin somut bir uzlaşma açıklanmadı.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin’in Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında ilk kez üçlü görüşmede bir araya geldi. Yaklaşık 1,5 saat süren toplantının ardından üç ülke, uluslararası barış ve güvenliğe ilişkin ortak bir deklarasyon yayımladı. Bildiride nükleer savaş riskinin azaltılması, enerji güvenliği ve Birleşmiş Milletler’in reformu öne çıkarken, Ukrayna ve İran’daki savaşlara doğrudan yer verilmedi.

ÜÇLÜ ZİRVE İLK KEZ GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Çin’in ev sahipliğinde 19 Kasım’da gerçekleştirilen görüşme, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olan ABD, Çin ve Rusya liderlerini ilk kez üçlü formatta bir araya getirdi. Görüşme, 17-19 Kasım tarihlerinde Şıncın’da düzenlenen 33. APEC Zirvesi’nin oturum aralarında yapıldı.

Toplantının açılışında konuşan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, üç ülke liderinin ilk yüz yüze üçlü görüşmesinin önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Büyük ülkeler arasındaki temasların bir tercih değil, zorunluluk olduğunu ifade eden Şi, dünya istikrarının büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump ise Şi’ye ev sahipliği dolayısıyla teşekkür ederek üç ülke liderlerinin ilk üçlü toplantısında yer almaktan memnuniyet duyduğunu belirtti. Trump, görüşmenin başlangıcında “Şu an tarih yazıyoruz” ifadesini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de toplantının düzenlenmesinden dolayı Çin’e teşekkür etti. Rusya, Çin ve ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’nda galip gelen ülkeler olduğunu hatırlatan Putin, üç ülkenin uluslararası barış ve güvenliğin korunması konusunda ortak sorumluluk taşıdığını dile getirdi.

Putin, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk sisteminin korunması gerektiğini vurgulayarak küresel ve bölgesel ekonomik ilişkiler, gıda ve enerji güvenliği konularının görüşmede ele alınacağını kaydetti. Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümünde üç ülkenin ortak çıkarları bulunduğunu da ifade etti.

ORTAK BİLDİRİDE NÜKLEER RİSKLER VE BM REFORMU

Yaklaşık 1,5 saat süren üçlü görüşmenin ardından liderlerin ortak bir barış deklarasyonu üzerinde uzlaştığı bildirildi. Açıklamada, nükleer savaşın kazanılamayacağı ve hiçbir zaman yapılmaması gerektiği vurgulanırken, nükleer risklerin azaltılması için diyalog ve iş birliğinin sürdürülmesi gerektiği belirtildi.

Ortak bildiride Birleşmiş Milletler’in reforme edilmesi, uluslararası güvenliğin korunması ve enerji kaynaklarının istikrarlı biçimde tedarik edilmesi gibi başlıklar da yer aldı. Devlet yetkililerinin uluslararası mahkemelerde yargılanmasına ilişkin dokunulmazlık konusunun da deklarasyonda ele alındığı aktarıldı.

Bununla birlikte, bildiride nükleer silahların kontrolüne yönelik yeni bir müzakere takvimi veya somut bir silahsızlanma anlaşması açıklanmadı. Özellikle ABD ile Rusya arasında yürürlükteki nükleer silahların kontrolü düzenlemelerinin geleceğine ilişkin yeni bir çerçeve ortaya konulmadı.

UKRAYNA VE İRAN SAVAŞLARI BİLDİRİDE YER ALMADI

Zirve öncesinde Ukrayna, İran ve Kuzey Kore bağlantılı bölgesel krizlerin gündeme gelmesi bekleniyordu. Rusya-Ukrayna Savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmaların yanı sıra Pasifik bölgesindeki güç rekabeti de üç ülkenin görüşmesinin önemli başlıkları arasında gösteriliyordu.

Ancak ortak deklarasyonda Ukrayna ve İran’daki savaşlara doğrudan değinilmedi. Görüşmenin ardından bu krizlerin çözümüne yönelik somut bir anlaşma veya ortak yol haritası da açıklanmadı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ülkesinin katılmadığı bir toplantıda Ukrayna hakkında görüşmeler yapılmasını eleştirdi. Zelenskiy, Ukrayna’nın geleceğini ilgilendiren kararların ülkesinin de katılımıyla alınması gerektiği yönündeki tutumunu dile getirdi.

PUTİN İÇİN DİPLOMATİK GÖRÜNÜRLÜK

Zirve, Rusya Devlet Başkanı Putin açısından da uluslararası diplomasi sahnesinde önemli bir buluşma olarak değerlendirildi. Ukrayna Savaşı nedeniyle Batılı ülkelerle ilişkileri gerilen ve uzun süredir çeşitli uluslararası platformlarda dışlanan Putin’in, ABD ve Çin liderleriyle aynı masada yer alması dikkat çekti.

Trump, zirvenin ardından yaptığı değerlendirmelerde görüşmeyi ve liderler arasındaki ilişkileri olumlu ifadelerle anlattı. Putin de toplantının açık ve yararlı geçtiğini belirtti. Bununla birlikte, üç lider görüşme sonrasında ortak basın toplantısı düzenlemedi ve zirveden somut sonuçlara ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

Üçlü zirve, küresel siyasette etkili üç ülkenin liderlerini aynı platformda buluşturması bakımından sembolik önem taşısa da Ukrayna ve İran’daki savaşlar ile nükleer silahların kontrolü gibi temel sorunlarda somut bir uzlaşma ortaya koymadı.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz