Ortopedik Özürlüler Derneği, yaklaşan yerel yönetim seçimleri öncesinde tüm belediye başkan adaylarını engelli bireylerin hakları ve erişilebilirlik konusunda hazırlanan “Engelsiz Belediye Başkanları Taahhütnamesi”ni incelemeye ve uygun görmeleri halinde imzalamaya çağırdı; taahhütnamede erişilebilir kent planlamasından toplu ulaşıma, istihdamdan karar alma süreçlerine katılıma kadar toplam 20 somut taahhüt bulunduğu belirtildi.
Kıbrıs Türk Ortopedik Özürlüler Derneği (KTOÖD), yaklaşan KKTC yerel yönetim seçimleri öncesinde tüm belediye başkan adaylarına yönelik hazırladığı “Engelsiz Belediye Başkanları Taahhütnamesi”ni kamuoyunun bilgisine sundu. KTOÖD, engelli bireylerin yaşadığı sorunların yalnızca sosyal yardım veya sağlık hizmetleri kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, erişilebilir ve kapsayıcı kentler için tüm adayları somut ve ölçülebilir hedefler ortaya koymaya çağırdı.
Dernek, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı kaldırım, ulaşım, otopark, kamu binalarına erişim, sosyal ve kültürel yaşama katılım, spor, istihdam ve bilgiye erişim gibi sorunların önemli bölümünün doğrudan yerel yönetimlerin hizmet alanlarıyla ilişkili olduğunu vurguladı.
Yaklaşan yerel yönetim seçimlerinin KKTC’de erişilebilir ve kapsayıcı kentler konusunda yeni bir dönemin başlangıcı olması gereken önemli bir fırsat olarak değerlendirildiği belirtildi.
“ENGELLİLER İÇİN DEĞİL, ENGELLİLERLE BİRLİKTE YÖNETİLEN BELEDİYE”
KTOÖD, hazırlanan “Engelsiz Belediye Başkanları Taahhütnamesi”nin herhangi bir siyasi parti veya adaya destek vermek amacı taşımadığını açıkladı.
Taahhütnamenin amacının, hangi siyasi görüşten veya hangi partiden olursa olsun tüm belediye başkan adaylarını, engelli bireylerin hakları ve erişilebilirlik konusunda ortak, somut ve ölçülebilir hedefler ortaya koymaya davet etmek olduğu belirtildi.
Açıklamada, engelli bireylerin yaşadığı sorunların siyasi görüşlere göre değişmediğine dikkat çekilerek, bir kaldırımı kullanamayan tekerlekli sandalye kullanıcısı için kaldırımın hangi partinin belediyesi tarafından yapıldığının önemli olmadığı ifade edildi. Görme engelli bireyler açısından hissedilebilir yüzey bulunmamasının günlük yaşamı doğrudan etkileyen bir erişilebilirlik sorunu olduğu, engelli bir çocuğun parka, spor tesisine veya sosyal etkinliğe erişememesinin ise eşit katılım hakkıyla ilgili olduğu kaydedildi.
KTOÖD, bu nedenle tüm adaylara, “Engelliler hakkında karar verirken engelli bireyleri karar süreçlerinin dışında bırakmayın” çağrısı yaptı.
20 SOMUT TAAHHÜT TALEBİ
KTOÖD tarafından hazırlanan taahhütnamede toplam 20 somut taahhüt bulunduğu belirtildi.
Kaynak açıklamada tek tek sıralanan taahhüt başlıkları şöyle:
- Erişilebilir kent planlaması
- Kaldırımlar ve yaya yollarının erişilebilirliği
- Erişilebilir toplu ulaşım
- Engelli otoparklarının korunması ve denetlenmesi
- Erişilebilir park ve oyun alanları
- Engelli çocukların sosyal yaşama katılımı
- Engelli sporlarının desteklenmesi
- Engelli bireylerin istihdamı
- Dijital erişilebilirlik
- İşaret dili ve iletişim erişilebilirliği
- Engelli kadınların güçlendirilmesi
- Bağımsız yaşam
- Erişilebilirlik şikâyet ve çözüm mekanizması
- Erişilebilirlik için bütçe oluşturulması
- Engelli bireylerin karar alma süreçlerine katılımı
- Engelli örgütleriyle sürekli iş birliği
Açıklamada, bu başlıkların yanı sıra toplam 20 somut taahhüdün bulunduğu ifade edildi ancak 20 taahhüdün tamamı tek tek açıklanmadı. Bu nedenle kaynakta yer almayan dört taahhüdün içeriğine ilişkin herhangi bir ekleme yapılmadı.
KTOÖD, kendileri açısından önemli olanın yalnızca taahhütlerin verilmesi olmadığını, verilen sözlerin takip edilmesi olduğunu vurguladı. Bu nedenle taahhütnamenin yalnızca seçim döneminde imzalanacak bir belge olarak değil, seçim sonrasında da izlenecek bir yol haritası olarak tasarlandığı belirtildi.
Taahhütnamenin önemli bölümlerinden birinin, belediye başkanlarının göreve başlamalarının ardından ilk 100 gün içerisinde yapması beklenen çalışmalar olduğu kaydedildi.
Bu kapsamda;
- Belediyenin erişilebilirlik envanterinin çıkarılması,
- Mevcut sorunların belirlenmesi,
- Öncelikli erişilebilirlik sorunlarının tespit edilmesi,
- Engelli bireyler ve temsil örgütleriyle istişare mekanizmasının kurulması,
- Erişilebilirlik konusunda çalışma planının hazırlanması
gibi somut adımların atılması hedefleniyor.
“DÖRT YIL BOYUNCA TAKİP EDİLECEK”
KTOÖD, seçim sonrasında da sürecin takipçisi olacağını açıkladı.
Belediye başkanlarının imzaladığı taahhütlerin gerçekleşme durumunun;
- 2027 – İlk İzleme
- 2028 – Ara Değerlendirme
- 2029 – İlerleme Değerlendirmesi
- 2030 – Nihai Değerlendirme
şeklinde takip edilmesinin hedeflendiği belirtildi.
Dernek, bu süreçte belediyelerin çalışmalarının siyasi bir değerlendirme veya seçim tercihi oluşturmak amacıyla değil, engelli bireylerin yaşamını etkileyen somut hizmetlerin gerçekleşme durumunu kamuoyuna şeffaf biçimde aktarmak amacıyla izleneceğini kaydetti.
“BELEDİYE BAŞKANLARI ENGELLİ POLİTİKALARI KARNESİ OLUŞTURULACAK”
KTOÖD ayrıca belediyelerin erişilebilirlik alanındaki çalışmalarını izlemek amacıyla “Belediye Başkanları Engelli Politikaları Karnesi” oluşturmayı planladığını açıkladı.
Bu karnede;
- Erişilebilir kaldırım ve yollar,
- Erişilebilir parklar,
- Erişilebilir kamu binaları,
- Erişilebilir ulaşım,
- Engelli otoparkları,
- Dijital erişilebilirlik,
- Engelli istihdamı,
- Engelli bireylerin karar süreçlerine katılımı,
- Çözülen erişilebilirlik sorunları
gibi ölçülebilir göstergelerin takip edileceği belirtildi.
Ayrıca engelli bireylerin kendi deneyimlerinin de değerlendirme sürecine dahil edileceği ifade edildi.
KTOÖD, bir belediyenin erişilebilir olup olmadığını yalnızca yapılan hizmetlerin sayısının değil, bu hizmetleri kullanan insanların yaşadığı deneyimin de ortaya koyduğunu vurguladı.
TÜM ADAYLARA EŞİT MESAFE
KTOÖD, bütün belediye başkan adaylarına eşit mesafede durduğunu belirtti.
Parti ayrımı yapmadan tüm adayları “Erişilebilir Belediye Taahhütnamesi”ni incelemeye, değerlendirmeye ve uygun gördükleri takdirde imzalamaya davet eden dernek, beklentilerinin bir seçim vaadi değil, ölçülebilir, uygulanabilir ve takip edilebilir bir belediyecilik anlayışı olduğunu ifade etti.
“ERİŞİLEBİLİR KENT, HERKES İÇİN DAHA YAŞANABİLİR KENTTİR”
KTOÖD, erişilebilirliğin yalnızca engelli bireylerin sorunu olmadığını belirtti.
Açıklamada, erişilebilir bir kaldırımın çocuk arabası kullanan anneler, yaşlı bireyler, geçici olarak hareket kısıtlılığı yaşayan kişiler ve çocuklarıyla yürüyen aileler için de daha yaşanabilir bir kent anlamına geldiği ifade edildi.
Dernek, “Erişilebilir kent, herkes için daha yaşanabilir kenttir” vurgusu yaptı ve bütün belediye başkan adaylarını bu ortak sorumluluğun bir parçası olmaya davet etti.
“BİZİM İÇİN HİÇBİR ŞEY, BİZSİZ YAPILMASIN”
KTOÖD açıklamasında bir kez daha, “Bizim için hiçbir şey, bizsiz yapılmasın” mesajı verildi.
Engelli bireylerin yaşamını ilgilendiren kararlarda engelli bireylerin, ailelerin, uzmanların ve engelli örgütlerinin görüşlerinin alınması istendi.
Dernek, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:
“Eşit yurttaşlık, erişilebilir kent ve bağımsız yaşam için; seçimden seçime değil, her gün çalışan belediyeler istiyoruz.”
