Ali Hamaney’in ölümü sonrası İran’da yeni lideri belirleme süreci başladı. Yeni Veliyy-i Fakih, Uzmanlar Meclisi tarafından seçilecek. Yeni lider seçilinceye kadar Hamaney’in görevini yürütecek olan geçici konsey görevde.
İran’da devletin en üst makamı olan “Veliyy-i Fakih” konumundaki Ayetullah Ali Hamaney’in ölümü sonrası yerine gelecek ismi Uzmanlar Meclis’i belirleyecek.
Hamaney’in ABD ve İsrail tarafından düzenlenen ortak bir hava saldırısında öldürülmesi, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkenin en kritik siyasi geçiş sürecini başlattı.
İran’da liderlik makamının boşalması halinde anayasal halefiyet mekanizması uygulanıyor. Sürecin merkezinde, yeni lideri belirleme yetkisine sahip olan ve “Uzmanlar Meclisi” (Meclis-i Hubregan) olarak bilinen kurum bulunuyor.
GEÇİCİ LİDERLİK KONSEYİ GÖREVDE
İran Anayasası’nın 111. maddesine göre, liderin ölümü, istifası veya görevden alınması durumunda liderlik görevlerini geçici olarak üç kişiden oluşan bir konsey üstleniyor.
Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından seçilen bir din adamı yer alıyor. Bu görev için Ayetullah Ali Rıza Arafi belirlendi.
Bu konsey, yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının görevlerini geçici olarak birlikte yürütüyor.
YENİ LİDERİ UZMANLAR MECLİSİ BELİRLEYECEK
İran Anayasası’nın 107. maddesine göre, 88 üyeden oluşan ve halk tarafından sekiz yıllığına seçilen Uzmanlar Meclisi, liderin ölümü veya görev yapamaz hale gelmesi durumunda yeni lideri seçmekle yükümlü. Üyeler üst düzey din adamlarından oluşuyor.
Anayasada seçim için belirli bir süre sınırı bulunmuyor. Ancak Uzmanlar Meclisi’nin Tahran’da toplanarak oylama sürecini başlatması bekleniyor.
Seçim gizli oyla yapılıyor. Toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu alan aday yeni lider olarak ilan ediliyor.
İran’da son liderlik değişimi, 1989 yılında devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından gerçekleşti. Uzmanlar Meclisi aynı gün içinde Ayetullah Ali Hamaney’i yeni lider olarak seçmişti.
